Debaty sejmoweXIII Kadencja

Interpelacja w sprawie przyczyn opóźnienia oraz innych nieprawidłowości w wypłacie przez Fundację ˝Polsko-Niemieckie Pojednanie˝ drugiej raty pomocy finansowej więźniom obozu hitlerowskiego w Potulicach

   Zwracam się do pana ministra jako reprezentanta skarbu państwa w Fundacji ˝Polsko-Niemieckie Pojednanie˝ o wyjaśnienie przyczyn opóźnienia oraz innych nieprawidłowości w wypłacie przez tę fundację drugiej raty pomocy finansowej dla poszkodowanych przez III Rzeszę byłych więźniów hitlerowskiego obozu Potulice.    Większość więźniów obozu Potulice nie otrzymało należnej im wypłaty, co stawia ich z niezrozumiałych przyczyn w sytuacji gorszej niż więźniów innych hitlerowskich obozów koncentracyjnych. Ponadto w tych nielicznych przypadkach, gdy dokonano wypłat, dochodziło do istotnych nieprawidłowości polegających na tym, że poszkodowani - którym Fundacja uznała wcześniej (przy wypłacie pierwszej raty pomocy) określony okres pobytu w obozie - otrzymali wypłatę w takiej wysokości, jak za jeden miesiąc więzienia. Fakty takie miały miejsce, mimo że osoby te przedłożyły w postępowaniu o przyznanie pierwszej raty stosowne dokumenty na okoliczność okresu uwięzienia. Dotyczy to m.in. Wacława i Stefana Belgrau, Heleny Gustawskiej, Augustyna Pranschke, Waleski Nowickiej, Szczepana Bigusa.    Ewidentne zaniedbania, których dopuściły się władze polskie w okresie po wyzwoleniu obozu Potulice w zabezpieczeniu i ochronie dokumentacji obozowej, skutkiem których są luki i nieścisłości w materiałach archiwalnych, nie mogą usprawiedliwiać nierównego na tle innych uwięzionych i represjonowanych przez III Rzeszę traktowania więźniów tego obozu, w tych zwłaszcza przypadkach, gdy osoby te przeszły już pozytywnie weryfikację konieczną do otrzymania pierwszej raty pomocy. W pełni zrozumiałe jest w tej sytuacji rozgoryczenie i oburzenie osób uprawnionych, które powinny otrzymać drugą ratę pomocy już w roku 1997.    Jednostkowe przypadki, gdy zasadność złożonego wniosku nasuwa wątpliwości, nie powinny być przeszkodą do dokonania wypłaty na rzecz pozostałych osób. Całkowicie niezrozumiały jest również argument podniesiony w piśmie Zarządu Fundacji (bez daty) skierowanym do Polskiego Związku Więźniów Politycznych Hitlerowskich Obozów Koncentracyjnych Klubu Potuliczan w Wejherowie, że pozytywną weryfikację wniosków utrudnia fakt, że liczba wniosków, jakie napłynęły do Fundacji, przekracza faktyczną ilość więźniów tego obozu. Źródła historyczne podają, że w obozie hitlerowskim Potulice więziono ok. 34 tys. osób, tymczasem złożonych wniosków jest ok. 11 tys.    Działanie Fundacji ˝Polsko-Niemieckie Pojednanie˝ powinno pozostawać pod kontrolą rządu polskiego, gdyż mimo że dokonuje ona dystrybucji środków przekazanych przez rząd Niemiec, wypełnia ona istotne zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w stosunku do obywateli polskich. Działania jej powinny więc być oparte o zasadę równego traktowania wszystkich uprawnionych.    Rodowici mieszkańcy Kaszub i Pomorza, których głównie dotknęły represje w obozie w Potulicach, liczą, że tym razem nie zostaną potraktowani, jak to bywało niejednokrotnie w powojennej historii, jako obywatele drugiej kategorii.    Uprzejmie proszę pana ministra o wyjaśnienie przyczyn opóźnienia i innych nieprawidłowości w wypłacie drugiej raty pomocy na rzecz więźniów obozu Potulice oraz podjęcie stosownych działań kontrolno-nadzorczych, których skutkiem byłoby niezwłoczne i sprawiedliwe zaspokojenie roszczeń wszystkich osób uprawnionych.    Poseł Ewa Sikorska-Trela    Warszawa, dnia 18 grudnia 1998 r.