Debaty sejmoweXIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie opłacalności produkcji rolnej i innych problemów występujących w rolnictwie

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji posła Zbigniewa Janowskiego w sprawie problemów występujących w rolnictwie uprzejmie informuję, że dotyczą wielu obszarów, na których już podjęte zostały lub są podejmowane działania.    Produkcję rolniczą cechuje naturalna sezonowość powodująca zróżnicowanie wielkości podaży rynkowej produktów rolnych w ciągu sezonu produkcyjnego i duże sezonowe wahania cen - znaczne spadki cen w okresie nadmiernej podaży i duży wzrost cen przy niedoborach podaży. Takie gwałtowne wahania cen są niekorzystne zarówno dla producentów rolnych, jak i dla konsumentów. Celem interwencyjnej polityki rolnej państwa, realizowanej przez Agencję Rynku Rolnego, jest stabilizacja rynku produktów rolnych i ochrona dochodów uzyskiwanych z rolnictwa, polegająca na stosowaniu działań prowadzących do równoważenia podaży i popytu, ograniczającego gwałtowne zmiany cen. W celu stabilizowania rynków poszczególnych produktów rolnych ARR oddziałuje na rynek, stosując odpowiednie mechanizmy interwencji - zakupy interwencyjne, okresowe przechowywanie, sprzedaż interwencyjną, dopłaty do czasowego prywatnego przechowywania niektórych produktów, subsydiowanie eksportu niektórych produktów rolnych. Stabilizacja rynków oznacza jednocześnie przeciwdziałanie znacznym zmianom cen, występującym w przypadku braku interwencji, a w efekcie stabilność i względną przewidywalność cen i dochodów rolniczych. W ramach działań interwencyjnych realizowane są więc cele polityki krótkookresowej dotyczącej jednego cyklu produkcyjnego. Dlatego zadaniem agencji jest oddziaływanie na rynek prowadzące do równoważenia wielkości podaży i popytu. Zadanie to ARR realizuje poprzez interwencyjne zakupy lub sprzedaż artykułów rolnych w okresach nadwyżek lub niedoborów na rynku, stosując ceny zapewniające rolnikom stabilność działania. Są to ceny interwencyjne, których poziom ustalany jest corocznie na produkty o określonych parametrach jakościowych. W okresach nadwyżek rynkowej podaży mięsa powodującej spadek cen skupu prowadzony jest interwencyjny wykup żywca po cenach umożliwiających stabilizację ekonomicznych warunków produkcji zwierzęcej i hamujących spadek cen skupu poniżej opłacalności. Należy więc wyraźnie oddzielić cele krótkookresowej polityki interwencyjnej od polityki strukturalnej tworzącej warunki poprawy sytuacji dochodowej rolnictwa. To jest zadanie, które musi być rozwiązywane w dłuższym okresie, wymaga bowiem działań restrukturyzacyjnych w samym rolnictwie oraz w otoczeniu rolnictwa. Efekty tych działań zależą w głównej mierze od sytuacji makroekonomicznej kraju.    W ramach przyjętych i obowiązujących już ustaw o regulacji poszczególnych rynków rolnych poszerzono zakres działań interwencyjnych rządu zmierzających do poprawy opłacalności produkcji rolniczej. Jedną z takich ustaw jest ustawa o regulacji rynku skrobi ziemniaczanej z dnia 11 stycznia 2001 r., która wprowadza na wzór Unii Europejskiej regulacje pozwalające na stabilizację rynku skrobi ziemniaczanej oraz na stabilizację rynku ziemniaka skrobiowego. Do mechanizmów regulujących oba te rynki należą:    - wprowadzenie kontyngentów krajowych produkcji skrobi,    - przyznawanie limitów produkcyjnych w ramach kontyngentu krajowego,    - zawieranie umów o dostawę ziemniaków skrobiowych w ramach limitów produkcyjnych skrobi.    Produkcja skrobi oraz jej eksport są wspierane poprzez zastosowanie:    1) cen minimalnych stosowanych przy zakupie ziemniaków w ramach umów o dostawę ziemniaków,    2) dopłat kompensacyjnych dla producenta skrobi,    3) płatności kompensacyjnych dla plantatora ziemniaków,    4) dopłat do eksportu skrobi,    5) dopłat dla przedsiębiorstw zużywających skrobię do dalszego przerobu na cele niespożywcze.    Zastosowanie powyższych form wsparcia dla produkcji skrobi i ziemniaków skrobiowych spowoduje, że wyprodukowana w Polsce skrobia będzie w pełni konkurowała ze skrobią wyprodukowaną w krajach UE, a opłacalny do chwili obecnej import modyfikatów skrobiowych zostanie zahamowany. Zarówno cena minimalna, jak i płatność kompensacyjna ustalane są na podstawie rzeczywistych kosztów uprawy ziemniaków skrobiowych, z gwarancją 4% zysku dla rolników. Wielkości te ustalane corocznie rozporządzeniem prezesa Rady Ministrów pozwolą nie tylko na zwrot poniesionych przez rolników nakładów, ale także na prowadzenie reprodukcji rozszerzonej, poprzez inwestowanie w ten profil produkcji.    Obecnie w kraju działa 13 zakładów przetwarzających ziemniaki na skrobię. Krochmalniom tym przyznano limity produkcji skrobi ziemniaczanej, biorąc pod uwagę ich moce przerobowe, co pozwala w pełni je wykorzystać w zakresie produkcji oraz zagospodarować krajowy surowiec.    Pozostałe już obowiązujące ustawy rynkowe wprowadzają odpowiednio inne instrumenty wsparcia służące poprawie opłacalności i konkurencyjności produkcji m.in. wprowadzając system dopłat do skupu mleka w klasie E, dopłaty do przechowywania odtłuszczonego mleka w proszku, masła i serów twardych, subsydiowanie spożycia mleka w szkołach.    Mając na celu poprawę dochodowości producentów i stabilizację rynku, mimo wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej wynikającej z małej kwoty przyznanej w budżecie, rząd przewiduje działania interwencyjne zapewniające poprawę sytuacji w rolnictwie poprzez: dopłaty do cen skupu zbóż konsumpcyjnych, interwencyjny skup zbóż, dopłaty do skupu tytoniu surowego, dopłaty do eksportu rzepaku, skup interwencyjny półtusz wieprzowych, dopłaty do przechowywania półtusz wieprzowych, zakup miodu pszczelego.    W ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (DzU nr 76, poz. 810, z późn. zm.), która weszła w życie 24 sierpnia 2001 r., określone zostały m.in. zasady produkcji cukru buraczanego. Corocznie Rada Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw rynków rolnych, po zasięgnięciu opinii prezesa Agencji Rynku Rolnego i Komisji Porozumiewawczej do Spraw Cukru, określa w drodze rozporządzenia kwoty A i B cukru, A i B izoglukozy oraz A i B syropu inulinowego na dany rok rozliczeniowy.    Ustalenie powyższych kwot nie oznacza ograniczenia ogólnej produkcji ww. produktów. Każdy producent cukru (aktualnie jest 76 cukrowni) może produkować dowolną ilość cukru, izoglukozy i inuliny poza wyznaczonymi kwotami, pod warunkiem że produkty ˝pozakwotowe˝, tj. cukier C, izoglukoza C oraz syrop inulinowy C zostaną wyeksportowane bez dopłat do dnia 31 grudnia roku kalendarzowego, w którym przypada koniec tego roku rozliczeniowego, w którym produkty te zostały wytworzone.    Na podstawie art. 3 ust. 9 ww. ustawy minister właściwy do spraw rynków rolnych jest zobowiązany do określenia zasad współpracy między producentami cukru i plantatorami buraków cukrowych, w tym:    1) zasady przyznawania prawa do uprawy i dostawy buraków cukrowych dla poszczególnych plantatorów, odpowiednio do przyznanego producentowi limitu A i B cukru, oraz zasady zbywania tego prawa,    2) bazy dostawy i jakości standardowej buraków cukrowych,    3) warunków produkcji i organizacji dostaw buraków cukrowych,    4) warunków odbioru buraków cukrowych i zapłaty za nie.    Prawo do uprawy i dostawy buraków cukrowych obejmuje ilość buraków cukrowych w tonach, niezbędną do wyprodukowania cukru w ramach przyznanych producentowi cukru limitów A i B cukru na dany rok rozliczeniowy. Rozporządzeniem ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 15 marca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad współpracy między producentami cukru i plantatorami buraków cukrowych (DzU nr 26, poz. 260) komisja mieszana ustala dla poszczególnych plantatorów prawo do uprawy i dostawy buraków cukrowych według wskaźnika, który jest ilorazem ogólnej ilości buraków cukrowych w tonach, skupionych przez producenta cukru w ostatnich pięciu latach od plantatora, który miał zawartą umowę kontraktacyjną na kampanię 2001/2002, oraz ogólnej ilości buraków cukrowych, w tonach skupionych przez producenta cukru w ostatnich pięciu latach od wszystkich plantatorów, którzy mieli zawarte umowy kontraktacyjne na kampanię 2001/2002. Wskaźnik ten jest wielkością stałą, określającą procentowy udział plantatora w limicie cukru A i B. Do wyliczenia ilości buraków cukrowych kwoty A i B przyjmuje się ww. wskaźnik oraz średnią wartość wydatku cukru, którą cukrownia uzyskała w ostatnich 5 latach. W rozporządzeniu tym znajdują się również przepisy określające prawa zbywania i nabywania prawa do uprawy i dostawy buraków cukrowych. W rozporządzeniu znalazł się zapis zobowiązujący producenta cukru do ustalania z plantatorami buraków cukrowych szczegółowego harmonogramu dostaw buraków cukrowych oraz warunków produkcji i odbioru buraków cukrowych, mający na celu ochronę interesów plantatorów buraków cukrowych.    Rozporządzeniem z dnia 12 listopada 2001 r. Rada Ministrów ustaliła m.in. cenę podstawową buraków cukrowych na pierwszy rok rozliczeniowy w wysokości 115 zł za tonę (DzU nr 133, poz. 1482), natomiast rozporządzeniem z dnia 28 stycznia 2002 r. minister rolnictwa i rozwoju wsi określił cenę minimalną buraków A o zawartości cukru 15% w wysokości 112,70 zł za tonę oraz buraków B o zawartości cukru 15% w wysokości 78,20 zł za tonę (DzU nr 10, poz. 102). Podjęto również działania na rzecz zapewnienia pełnej dostępności do preferencyjnych kredytów obrotowych (rzeczowych i skupowych). Przewiduje się zmianę zasad spłaty kredytów skupowych umożliwiających podmiotom dostosowanie się do bieżącej sytuacji na rynku. Trwają prace nad przygotowaniem kolejnych aktów prawnych regulujących podstawowe rynki rolno-spożywcze i dostosowujących polskie ustawodawstwo rolne. Ustawy te wprowadzają system produkcji i pomocy producentom podobny jak w UE. Tym samym rolnicy będą mieli ustawowo zagwarantowane zasady produkcji i jej wsparcia, pozwalające im na podjęcie decyzji produkcyjnych przy zmniejszeniu ryzyka.    Od kilku lat obserwujemy w Polsce brak możliwości przetworzenia na cele spożywcze znacznych ilości produktów rolnych oferowanych przez polskie rolnictwo. Do wspomnianych produktów należy m.in. spirytus wytwarzany w gorzelniach rolniczych na bazie fermentacji produktów zawierających skrobię lub cukier z takich surowców jak żyto, ziemniaki i melasa. W bieżącej kampanii działalność podjęło niespełna 300 gorzelni, podczas gdy wciąż istnieje ponad 900 takich zakładów przetwórstwa rolnego. Zmniejszające się z roku na rok zużycie spirytusu surowego na potrzeby spożywcze bezpośrednio odbija się na zmniejszeniu produkcji gorzelni, a tym samym pogarsza ich kondycję. Systematycznie maleje dochodowość rolników z tytułu dostaw płodów rolnych niezbędnych do produkcji spirytusu surowego. Mając na uwadze powyższe problemy, Ministerstwo Rolnictwa szczególne znaczenie przywiązuje do stworzenia możliwości zbytu spirytusu na cele niespożywcze, z wykorzystaniem odwodnionego spirytusu etylowego jako komponentu benzynowego. Działania rządu polegające na ustanowieniu niższego podatku akcyzowego dla benzyn z dodatkiem spirytusu odwodnionego przyczyniły się do wykorzystania w 2001 r. spirytusu w ilości przekraczającej 65 mln l.    Aktualnie MRiRW opracowało projekt ustawy o organizacji ekopaliw płynnych i ich składnikach. Określa on zasady działania na rzecz tworzenia i rozwoju rynku ekopaliw, obejmujących produkcję i obrót surowcami pochodzenia rolniczego. Działania te pozwolą m.in. na znaczące pobudzenie koniunktury w rolnictwie, a tym samym przeciwdziałanie negatywnym skutkom szerzącego się bezrobocia wśród ludności wiejskiej oraz obniżania poziomu życia na wsi.    W ramach działań Agencji Restrukturyzacji i Moder nizacji Rolnictwa uruchamiane są kredyty preferencyjne na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie, przetwórstwie rolno-spożywczym i usługach dla rolnictwa, część II, dział I - symbol IP, tj. m.in. działalność produkcyjna, zakup, budowa, adaptacja i modernizacja sortowni, przechowalni, zamrażalni, chłodni i schładzalni owoców i warzyw dla potrzeb gospodarstw rolnych i zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego; na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w ramach ˝Branżowego programu wspólnego użytkowania maszyn i urządzeń rolniczych˝, część II, dział V - symbol BR/10, tj. oprócz ww. przechowalni, zakup, budowa i modernizacja budynków oraz zakup maszyn i urządzeń wykorzystywanych do suszenia ziarna zbóż i innych roślin; na przedsięwzięcia inwestycyjne tworzące nowe stałe miejsca pracy w działalnościach pozarolniczych w gminach wiejskich oraz gminach miejsko-wiejskich, część II, dział VIII - symbol MP, tj. m.in. produkcja artykułów spożywczych i napojów, produkcja i przetwórstwo mięsa, przetwarzanie ryb, przetwórstwo owoców i warzyw, olejów, produkcja artykułów mleczarskich, przetwórstwo mleka i wyrób serów, produkcja lodów, wytwarzanie produktów przemiału zbóż, wytwarzania skrobi i produktów skrobiowych, mleka, bułek, cukru, makaronów, żywności dietetycznej, zup, przerób jaj, produkcja napojów bezalkoholowych (sekcja D); na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w ramach ˝Branżowego programu rozwoju rybołówstwa w Polsce na lata 2000-2006˝ - dział X, symbol BR/12; na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w ramach ˝Branżowego programu restrukturyzacji przetwórstwa ziemniaka na skrobię w Polsce˝ - dział XI, symbol BR/13; na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w ramach ˝Programu wspierania restrukturyzacji i modernizacji przemysłu mięsnego w Polsce˝ - dział XII, symbol BR/14; na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w ramach ˝Branżowego programu mleczarskiego˝, zatwierdzonego przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi, dział XIII, symbol BR/15. Ponadto z Programu Operacyjnego SAPARD będą kierowane środki m.in. na poprawę przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych i rybnych wg Działania 1., w tym na przechowalnictwo owoców i warzyw (schemat 1.2). Beneficjentami mogą być odpowiednio: podmioty zajmujące się przetwórstwem mleka, ryb, ubojem, rozbiorem i przetwórstwem mięsa oraz grupy producentów rolnych, rybnych i ich związki, a w odniesieniu do schematu 1.2 - podmioty zajmujące się przetwórstwem owoców i warzyw, grupy producentów owoców i warzyw i ich związki.    Wsparcie eksportu rolno-spożywczego realizowane jest poprzez program budowy sieci rynków hurtowych i giełd rolnych, tworzenie grup producentów rolnych, wnioski o podjęcie przez rząd działań interwencyjnych (w formie dopłat do eksportu) w przypadku występowania nadwyżek żywności na rynku, nagradzanie najlepszych producentów żywności oraz patronowanie imprezom wystawienniczym związanym z promocją żywności. Formy tych przedsięwzięć są podobne jak w krajach wysoko rozwiniętych, jednak ich skala ze względu na uwarunkowania finansowe jest nieporównanie mniejsza.    W resorcie rolnictwa prowadzona jest działalność promocyjna poprzez organizowanie targów i wystaw, udział w targach zagranicznych, opracowywanie i kolportowanie materiałów informacyjnych o polskim rolnictwie i gospodarce żywnościowej. Jednym z działań promocyjnych resortu rolnictwa na rzecz rozwoju polskiego eksportu rolno-spożywczego jest stworzenie i wdrożenie Programu Identyfikacji i Promocji ˝Polska Dobra Żywność˝. Polska ma szanse promocji żywności w dużej mierze wytwarzanej w tradycyjny sposób. Odnosi się to do wszystkich polskich produktów rolno-spożywczych. Na początku ub.r. minister rolnictwa i rozwoju wsi uruchomił Program Identyfikacji i Promocji ˝Polska Dobra Żywność˝. Program opiera się na dwóch filarach:    - bezpłatnej, dobrowolnej identyfikacji produktów żywnościowych wytworzonych z krajowych surowców i spełniających bardzo wysokie wymagania jakościowe,    - oznaczaniu tych produktów czytelnym wspólnym znakiem i promocji.    Prawo zgłoszenia wniosków o nadanie znaku ˝Polska Dobra Żywność˝ mają producenci krajowi, tj.: zakłady przetwórcze, spółdzielnie, zrzeszenia, grupy producenckie i gospodarstwa rolne oraz podmioty zagraniczne produkujące na terenie Polski, a wytwarzające produkty z krajowych surowców, które udokumentują najwyższą jakość wyrobów wynikami wielu badań w niezależnych laboratoriach. Jakościowe i zdrowotne wymagania dla każdej grupy produktów określiła Rada Naukowa programu złożona z wybitnych naukowców - specjalistów w dziedzinie przetwórstwa żywności, prawa unijnego, znakowania i żywienia człowieka. Znak ˝Polska Dobra Żywność˝ jest bezpłatny. Nadawany jest po raz pierwszy na 3 lata i po raz kolejny na 5 lat. Po tym okresie producenci mogą odnowić prawo do używania znaku, poddając się przedtem całej procedurze, identycznej jak w przypadku ubiegania się o znak po raz pierwszy. W czasie działalności programu znak uzyskało 307 produktów z ponad 40 firm, które przeszły pozytywnie wszystkie testy i kontrole. W styczniu 2001 r. na targach Grüne Woche w Berlinie polscy wystawcy po raz pierwszy wystawiali swoje produkty w ramach narodowej jednolitej ekspozycji, której przewodnim hasłem była ˝Polska Dobra Żywność˝. W lipcu ub.r. minister rolnictwa i rozwoju wsi Artur Balazs wręczył znak ˝Polska Dobra Żywność˝ kolejnej grupie produktów, które przeszły pozytywnie długą drogę badań i weryfikacji.    Finansowanie promocji znaku ˝Polska Dobra Żywność˝, a co za tym idzie produktów noszących ten znak, odbywa się wyłącznie w ramach budżetu resortu rolnictwa. Ani w ubiegłorocznym budżecie, ani w budżecie przewidzianym na bieżący rok nie ma żadnych specjalnych środków przeznaczonych na ten program. Finansowanie jest możliwe zatem jedynie z wewnętrznych środków w części: Rolnictwo, rozdział: Pozostała działalność. Są to niewielkie kwoty, niewystarczające na sfinansowanie wielkiej kampanii promocyjnej. Mimo tych ograniczeń finansowych działania promocyjne resortu rolnictwa w ramach programu ˝Polska Dobra Żywność˝ obejmują: wydawanie materiałów promocyjnych (foldery i ulotki, także w języku angielskim), spotkania promujące program ˝Polska Dobra Żywność˝ z udziałem przedstawicieli organizacji konsumenckich, rynków hurtowych, sieci supermarketów, pojedyncze reklamy w mediach. Te doraźne działania promocyjne, ograniczone brakiem środków finansowych, przyniosły już wiele pozytywnych efektów. Rośnie liczba zakładów wytwórczych zainteresowanych otrzymaniem znaku. Dzięki stronie internetowej i wysyłanym za granicę materiałom promocyjnym napływa do nas dużo zapytań w sprawie zasad funkcjonowania programu i możliwości zakupu produktów noszących znak ˝Polska Dobra Żywność˝.    Inną formą promocji jest działalność wystawiennicza. Najważniejszymi imprezami targowymi w Polsce są Międzynarodowe Targi Rolnicze POLAGRA-FARM i Międzynarodowe Targi Przemysłu Spożywczego POLAGRA-FOOD. Powstały w wyniku podziału targów POLAGRA na dwie samodzielne imprezy. Patronat nad tymi targami sprawuje minister rolnictwa. Na targach POLAGRA-FARM prezentowane są polskie maszyny, urządzenia i narzędzia rolnicze, nasiona, nawozy i środki ochrony roślin, ogrodnictwo, szeroko pojęte rolnictwo, w tym hodowla zwierzęca, natomiast na targach POLAGRA-FOOD - urządzenia dla przetwórstwa spożywczego i gastronomii, artykuły rolno-spożywcze, aparatura pomiarowo-kontrolna i urządzenia laboratoryjne. Wraz z targami prowadzona jest działalność informacyjna obejmująca doradztwo, fachową prasę, konferencje i seminaria naukowo-techniczne oraz konferencje prasowe.    Znaczącym działaniem MRiRW w zakresie targów i wystaw jest organizacja Krajowej Wystawy Zwierząt Hodowlanych. Jest to największa tego typu impreza w Polsce, odbywająca się od 16 lat. Gromadzi co roku ok. 310 wystawców i odwiedza ją średnio ok. 100 tys. osób. Celem wystawy jest upowszechnianie postępu genetycznego. Wystawa jest okazją do nawiązania bezpośrednich kontaktów między krajowymi hodowcami i producentami trzody chlewnej, bydła mlecznego i mięsnego, koni, owiec, drobiu, kóz oraz pszczół a hodowcami i producentami zagranicznymi. Na wystawę zapraszane są zagraniczne delegacje ministerstw rolnictwa. W Polsce organizowane są ponadto regionalne imprezy targowo-wystawiennicze o tematyce rolno-spożywczej (o zasięgu międzynarodowym), nad którymi patronat obejmuje minister rolnictwa. Największe z nich to: Międzynarodowe Targi Żywności, Napojów i Urządzeń dla Przemysłu Spożywczego KRAKOFOOD w Krakowie, POLFOOD - Gdańsk, POLDRINK - Bydgoszcz, FOODTARG - Katowice, POLFISH - Gdańsk, AGROPOL - Rzeszów.    Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi współorganizuje we współpracy ze swoimi partnerami za granicą lub wydziałami ekonomiczno-handlowymi ambasad RP polskie stoiska informacyjne na imprezach targowo-wystawienniczych, upowszechnia wśród polskich podmiotów gospodarczych informacje o targach i wystawach odbywających się za granicą, informuje o organizowanych misjach gospodarczych. Dla potrzeb promocji na targach i wystawach w kraju i za granicą oraz dla potrzeb wydziałów ekonomiczno-handlowych ambasad RP za granicą MRiRW opracowuje liczne materiały informacyjno-promocyjne, m.in.: informator ˝Rolnictwo i gospodarka żywnościowa w Polsce˝ - coroczne wydanie w wersji polskiej, angielskiej, rosyjskiej i niemieckiej, kwartalnik promocyjny ˝Polish Food˝ w języku angielskim - ilustrowany magazyn o polskim rolnictwie i gospodarce żywnościowej. Publikowane w nim materiały opracowywane są z myślą o dotarciu do potencjalnych odbiorców i zainteresowaniu ich Polską i polskimi partnerami handlowymi. Informacje te mają charakter ofertowy, zawierają dane dotyczące szans i możliwości handlowych. W kwartalniku promowane są produkty firm, które zdobyły nagrody lub wyróżnienia w konkursach organizowanych lub współorganizowanych przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi, kalendarz imprez targowo-wystawienniczych ˝Targi rolno-spożywcze w Polsce˝, który jest rozpowszechniany m.in. wśród radców handlowych RP za granicą i wśród ambasad zagranicznych w Polsce. Ponadto informacje z wykazu są publikowane za naszym pośrednictwem w czasopismach i prasie fachowej krajowej i zagranicznej, w tym kwartalniku ˝Polish Food˝.    Wyrażam nadzieję, że powyższe informacje wyjaśniają pytania zawarte w interpelacji pana posła. Jednak sprawa opłacalności produkcji rolnej jest złożona i zależy od wielu czynników. Osłabienie aktywności gospodarczej i dążenie przedsiębiorców do obniżania kosztów osobowych wpływają na niski poziom płac i pogarszanie sytuacji na rynku pracy. Niska inflacja, mały wzrost wynagrodzeń i świadczeń społecznych oraz malejące zainteresowanie ludności kredytami bankowymi hamują popyt konsumpcyjny. Środki przeznaczone przez gospodarstwa domowe na konsumpcję nie pozwalają nawet na utrzymanie obrotów handlu wewnętrznego na poziomie z poprzednich lat. Spada sprzedaż detaliczna, obniża się wskaźnik rentowności obrotów podmiotów gospodarczych, wydłuża się okres realizacji zobowiązań i pogarsza płynność finansowa podmiotów gospodarczych. Ograniczanie wydatków gospodarstw domowych na konsumpcję zmniejsza popyt i pogłębia dekoniunkturę w rolnictwie. Poprawa sytuacji w rolnictwie, w tym poprawa opłacalności produkcji, wiąże się ściśle z ogólnym ożywieniem gospodarczym kraju.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Kazimierz Gutowski    Warszawa, dnia 23 kwietnia 2002 r.