Debaty sejmoweXIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie decyzji Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych z dnia 1 grudnia 2001 r. dotyczącej Śląskiej Regionalnej Kasy Chorych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Zbyszka Zaborowskiego z dnia 11 grudnia 2001 r., przekazaną przy piśmie z dnia 30 stycznia 2002 r., znak: SPS-0202-256/2/02, w sprawie decyzji Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych z dnia 1 grudnia 2001 r. dotyczącej Śląskiej Regionalnej Kasy Chorych uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Decyzją z dnia 1 grudnia 2001 r. prezes Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych, zwany dalej prezesem Urzędu Nadzoru, uchylił decyzję z dnia 8 września 2000 r. i określił kwoty, tryb i terminy skorygowanego wyrównania finansowego między kasami chorych w 2001 r. Wyliczenie kwot wyrównania finansowego między kasami chorych dokonuje się w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 października 1998 r. w sprawie algorytmu wyrównania finansowego dokonywanego między kasami chorych oraz wysokości procentowej przewidywanych przychodów, które nie są uwzględniane w wyrównaniu (DzU nr 134, poz. 874). W wyniku zweryfikowania, m.in. przez MSWiA, baz danych odnośnie do liczby ubezpieczonych przypisanych do poszczególnych kas chorych prezes Urzędu Nadzoru ustalił, że przy wyliczaniu wyrównania finansowego w 2001 r. dokonano niewłaściwego rozdziału liczby ludności, której nie identyfikował ZUS (m.in. ze względu na brak w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych kompletnej bazy danych o ubezpieczonych).    Zgodnie z decyzją prezesa Urzędu Nadzoru z dnia 1 grudnia 2001 r. określającą kwoty, tryb i terminy skorygowanego wyrównania finansowego w 2001 r. wynika, że różnice między skorygowanym wyrównaniem finansowym w 2001 r. a wyrównaniem finansowym w 2001 r. określonym w decyzji prezesa Urzędu Nadzoru z dnia 8 września 2000 r. podlegają, poczynając od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2002 r., comiesięcznym wypłatom przez: Dolnośląską RKCh, Pomorską RKCh, Śląską RKCh, Wielkopolską RKCh. W przypadku Śląskiej RKCh kwota ta wynosi 138 157 188 zł.    Uprzejmie informuję, że zgodnie z informacjami otrzymanymi z Urzędu Nadzoru wynika, że Śląska RKCh posiada bardzo dobrą sytuację finansową. Świadczą o tym wyniki, jakie osiągnęła kasa, tj.:    - wynik finansowy za 1999 r. - 72 mln zł,    - wynik finansowy za 2000 r. - 157 mln zł,    - wynik finansowy za III kwartały 2001 r. - 257 mln zł,    - wolne środki na rachunkach bankowych - 500 mln zł.    Z analizy meldunku dekadowego według stanu na dzień 30 listopada 2001 r. wynika, że stan:    - środków pieniężnych wynosił 467 mln zł,    - należności - 186 mln zł,    - zobowiązań - 140 mln zł,    - funduszu rezerwowego - 105 mln zł.    Jak wynika z powyższego zestawienia, zobowiązania można pokryć należnościami kasy, przy czym Śląska RKCh posiada nadwyżkę środków w wysokości powyżej 40 mln zł. Natomiast środki pieniężne (w tym pożyczka z MF) lokowane są na lokatach bankowych.    Wskutek wymienionej decyzji prezesa Urzędu Nadzoru Śląska RKCh nie tylko nie zakończy roku 2002 ujemnym wynikiem (wg własnej prognozy miała osiągnąć stratę w wysokości 121 mln), ale wręcz przeciwnie, zakończy go wynikiem dodatnim w wysokości 156 mln zł. Kasa dokonała wyliczeń opartych na błędnych założeniach, niedopuszczalnych z punktu widzenia zasad rachunkowości i zasad tworzenia planu finansowego (m.in. kwoty wyrównania finansowego na rok 2001, mimo że będą wydatkowane w roku 2002, powinny być zaliczone do kosztów roku 2001 i wpływać na wynik finansowy tego właśnie roku, zmniejszając nadwyżkę). Kasa nie uwzględniła także środków pozostających na lokatach bankowych. Wielkość tych środków została oszacowana na podstawie meldunków dekadowych przekazywanych przez kasę do Urzędu Nadzoru co 10 dni, trzy razy w miesiącu. Zgodnie z tymi danymi po wyłączeniu środków związanych z pożyczką Ministerstwa Finansów (98,3 mln zł) oraz funduszu rezerwowego (105 mln zł) prezes Urzędu Nadzoru oszacował kwotę możliwych do zagospodarowania środków pochodzących z lokat na około 200 mln zł. Wobec powyższego kwota 138 mln zł (skorygowane wyrównanie finansowe) jest zobowiązaniem, które należy rozliczyć z wolnych środków kasy, m.in. z lokat bankowych. Dla przypomnienia należy zauważyć, że wynik finansowy Śląskiej RKCh za III kwartały 2001 r. wyniósł na plusie 257 mln zł.    Stosownie do art. 151a ust. 4 i 5 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o p.u.z., Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych, zwany dalej Urzędem Nadzoru, sprawuje nadzór nad działalnością m.in. kas chorych, stosując kryterium legalności, a także nadzór nad ich gospodarką finansową, stosując kryterium legalności, rzetelności, celowości i gospodarności oraz zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym. Między innymi Urząd Nadzoru ma uprawnienia w zakresie badania uchwał rad kas chorych, w tym uchwały dotyczącej planu finansowego, którą może uznać za nieważną w całości lub w części zgodnie z art. 151a ust. 6 i 7 ustawy o p.u.z. Ponadto ustawodawca jednoznacznie przesądził kompetencje Urzędu Nadzoru w zakresie planu finansowego, egzemplifikując wprost w art. 131b ust. 5 ustawy o p.u.z. uprawnienie organu nadzorczego do zatwierdzania planu finansowego do dnia 30 listopada. Natomiast w art. 131b ust. 3 i 4 ustawy o p.u.z. zobowiązał kasy chorych do przekazywania projektu planu, a następnie uchwalonego przez radę kasy chorych planu finansowego do Urzędu Nadzoru.    Urząd Nadzoru stosownie do art. 151 ustawy o p.u.z. jest centralnym organem administracji rządowej z przyznanymi przez ustawę o p.u.z. kompetencjami, natomiast zarząd na podstawie art. 74 pkt 2 ustawy o p.u.z. jest organem kasy chorych. Jednakże ustawodawca w zakresie ustawowych kompetencji przyznanych organowi nadzoru wskazał badanie wszystkich uchwał przyjmowanych przez organy uchwałodawcze kas chorych pod kątem zgodności z prawem zarówno pod względem materialnoprawnym, jak i formalnoprawnym. Uprawnienie nadzorcze prezesa Urzędu Nadzoru w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości i działalności kasy chorych z naruszeniem prawa, statutu bądź też odmowy przez kasy chorych udzielania wyjaśnień i informacji niezbędnych do wypełniania zadań Urzędu Nadzoru określone zostały wprost w ustawie o p.u.z. w art. 151c. Art. 151c ust. 5 przewiduje sankcje skierowane do organów kas chorych, w szczególności zarządu. Stosownie do art. 151c ust. 5 pkt 1 ustawy o p.u.z. Urząd Nadzoru w przypadku kas chorych w razie prowadzenia działalności z naruszeniem przepisów prawa, statutu, może:    - nakładać na członka zarządu kasy chorych karę upomnienia, pieniężną do wysokości 3-krotnego wynagrodzenia brutto tej osoby wyliczonego na podstawie wynagrodzenia za ostatnie 3 miesiące przed nałożeniem kary,    - występować do właściwego organu kasy chorych z wnioskiem o odwołanie członka zarządu,    - występować do właściwego organu kasy chorych z wnioskiem o zawieszenie w czynnościach członka zarządu do czasu rozpatrzenia wniosku o jego odwołanie,    - ustanowić zarząd komisaryczny.    Kontrolą Urzędu Nadzoru objęte są także pewne szczególne wyniki działalności finansowej instytucji ubezpieczenia zdrowotnego, którą jest kasa chorych, takie jak np.:    - plan finansowy na następny rok obrachunkowy (w przypadku stwierdzenia przez Urząd Nadzoru niezgodności takiej uchwały z prawem bądź też w sytuacji, gdy stwarza ona zagrożenie wystąpieniem ujemnego wyniku finansowego, Urząd Nadzoru może uznać taką uchwałę za nieważną w całości lub w części. W takim wypadku wyznacza organowi uchwałodawczemu termin do usunięcia nieprawidłowości. Jeżeli nie zostaną one w wyznaczonym terminie usunięte, Urząd Nadzoru sam ustala plan finansowy w całości lub w części uznanej za nieważną. W przypadku nieuchwalenia planu finansowego na rok następny do dnia 15 listopada roku poprzedzającego Urząd Nadzoru również ustala plan finansowy - art. 151a ust. 7 ustawy o p.u.z.);    - kwartalne i roczne sprawozdania finansowe, które są rozpatrywane i zatwierdzane przez Urząd Nadzoru - art. 151a ust. 8 ustawy o p.u.z.;    - w uzasadnionych przypadkach Urząd Nadzoru może żądać dodatkowego sprawozdania finansowego, w szczególności gdy kasa chorych naruszy fundusz rezerwowy - art. 151a ust. 9 ustawy o p.u.z.    Szczególnym uprawnieniem władczym Urzędu Nadzoru jest możliwość ustanowienia zarządu komisarycznego w przypadku naruszenia funduszu rezerwowego, gdy kasa chorych nie przedstawi Urzędowi Nadzoru planu przywrócenia równowagi finansowej lub przedstawiony plan tej równowagi nie gwarantuje albo gdy realizacja planu okaże się nieskuteczna. Ponadto zarząd komisaryczny może być ustanowiony w każdy przypadku rażącego naruszenia prawa i nieusunięcia nieprawidłowości w wyznaczonym przez Urząd Nadzoru terminie oraz niewywiązywania się z zadań ustawowych w zakresie zapewnienia ubezpieczonym należnych świadczeń (art. 151b ustawy o p.u.z.). Stosownie do art. 151e ustawy o p.u.z. w sprawach dotyczących nadzoru nad gospodarką finansową kas chorych, w tym w szczególności w sprawach zatwierdzenia uchwał rad kas chorych dotyczących planu finansowego, prezes Urzędu Nadzoru wydaje decyzje administracyjne, do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i które podlegają sądowej kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.    Uprzejmie przypominam, że art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU nr 155, poz. 1014, z późn. zm.) stanowi, że kasa chorych jest jednostką sektora finansów publicznych i zobowiązana jest do przestrzegania zasad wynikających z tej ustawy. Uprawnienia Urzędu Nadzoru nie naruszają zasady samorządności kasy, gdyż realizowane są wprost na podstawie wyraźnego przepisu prawa (m.in. art. 151e w związku z art. 151a ust. 4, 5 i 7 oraz art. 131b ust. 5 ustawy o p.u.z.).    Zgodnie z art. 151 ust. 6 ustawy o p.u.z. Urząd Nadzoru w zakresie swej funkcji podlega jedynie ustawom, natomiast stosownie do art. 151 ust. 2 ustawy o p.u.z. Urzędem Nadzoru kieruje prezes, który zgodnie z brzmieniem art. 151e ust. 1 ustawy o p.u.z. w sprawach m.in. zatwierdzenia planu finansowego wydaje decyzje administracyjne.    Uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (DzU 95, nr 74, poz. 368, z późn. zm.) ˝Wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub zawieszenia czynności, jednakże sąd może na wniosek strony lub z urzędu wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania tego aktu lub zawieszeniu czynności, zwłaszcza jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków˝.    W świetle powyższego w przypadku braku decyzji lub postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego Śląska Regionalna Kasa Chorych zobowiązana jest do wykonania decyzji prezesa.    Minister    Mariusz Łapiński    Warszawa, dnia 19 lutego 2002 r.