Debaty sejmoweXIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie transferu zysków za granicę przez polskie spółki należące do zachodnich koncernów

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Seweryna Kaczmarka przesłaną przy piśmie sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 marca 2001 r., nr DSPR 4401-236/01, w sprawie transferu zysków za granicę przez polskie spółki należące do zachodnich koncernów, uprzejmie wyjaśniam.    Pojęcie ˝ceny transferowe˝ oznacza przypadki, gdy w następstwie powiązań między podmiotami gospodarczymi, często mającymi siedzibę w różnych krajach, podmioty te układają swoje wzajemne stosunki w sposób odbiegający od warunków, jakie w analogicznych przypadkach uzgodniłyby podmioty niepowiązane. Podatkową konsekwencją takiego układania tych stosunków jest zaniżenie uzyskiwanych dochodów lub wręcz niewykazywanie tych dochodów przez dany podmiot, bowiem dochód wypracowany przez jeden podmiot jest wykazywany jako dochód innego podmiotu. W związku z tym, że transfer tego dochodu między podmiotami dokonywany jest zazwyczaj poprzez odpowiednie kształtowanie cen we wzajemnych transakcjach, zjawisko to nosi miano właśnie cen trasferowych.    Problem stosowania cen transferowych przez podatników nie jest problemem tylko polskim. Na poparcie tej tezy warto przytoczyć fragmenty artykułu pani Renaty Dłuskiej - partnera w firmie doradczej Ernst & Young pt. ˝Ceny transferowe˝ zamieszczonego w ˝Przeglądzie Podatkowym˝ nr 6 z 1998 r.:    ˝Na przełomie lat 80. i 90. zainteresowanie amerykańskich władz skarbowych tematem cen transferowych ciągle rosło i odzwierciedlało się w coraz to nowych przepisach. (...) Wagę problemu można zilustrować wysokością doszacowanych dochodów i kar. I tak np. Toyota i Nissan zapłaciły razem 700 mln USD w 1987 r. Ze spraw wchodzących na wokandę w 1998 r. w przypadku PepsiCo. Inc. wyjściowa kwota, którą amerykańskie władze zamierzają wyegzekwować, to 1400 mln USD. (...) W Australii jako priorytet ustalono badanie cen transferowych w branży paliwowej, farmaceutycznej, komputerowej, motoryzacyjnej. Szczególna waga jest przywiązywana do spółek przynoszących straty. W Kanadzie liczba kontroli w zakresie cen transferowych wzrosła od 1992 r. (do 1997 r.) siedmiokrotnie, a wzrost liczby inspektorów w latach 1990-2000 ma wynieść 400% w stosunku do poziomu z lat 1992-1993. Z kolei japońskie władze podatkowe jako priorytet traktują transakcje dotyczące transferu dóbr niematerialnych pomiędzy zagranicznym udziałowcem a japońską filią. W 1998 r. w Wielkiej Brytanii wchodzi w życie wiele zmian w przepisach, które mają na celu zobligowanie podatników do właściwego stosowania cen i dokumentacji potwierdzającej kalkulacje ceny˝.    W celu ograniczania występowania zjawiska cen transferowych Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) powołała przy swoim Komitecie Podatkowym specjalną grupę roboczą zajmującą się kwestiami cen transferowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe. Polska administracja podatkowa już od 1993 r. (a więc jeszcze przed przyjęciem Polski do OECD) aktywnie uczestniczy w pracach tej grupy. Jednakże, w przeciwieństwie do administracji podatkowych w krajach uprzemysłowionych, polska administracja podatkowa styka się z problematyką cen transferowych dopiero od kilku lat, bowiem zjawisko cen transferowych występuje wyłącznie w krajach o gospodarce rynkowej. Doświadczenia więc polskiej administracji oraz możliwości działania są daleko mniejsze niż w wyżej wspomnianych państwach. Niemniej jednak podejmowane są również w Polsce działania mające na celu ograniczenie zjawiska cen transferowych w Polsce. Należy zaliczyć do nich:    - dokonywane zmiany w ustawach podatkowych - tj. w art. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych i w art. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych precyzujące zakres podmiotów, w przypadku których organy skarbowe mogą szacować dochody w związku ze stosowaniem przez te podmioty cen transferowych,    - wydanie przez ministra finansów rozporządzenia z 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników przez szacowanie cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników (DzU nr 128, poz. 833) będącego swoistą ˝instrukcją˝ prawidłowego szacowania dochodów podatników w przypadku stosowania przez nich cen transferowych,    - nałożenie od 1 stycznia 2001 r. na podatników obowiązku szczególnego, dokładnego udokumentowania większych transakcji dokonywanych przez tych podatników z podmiotami powiązanymi oraz transakcji, w związku z którymi płatności kierowane są do krajów lub terytoriów posiadających szkodliwe dla innych państw systemy podatkowe, zachęcające do transferu dochodów,    - określenie w rozporządzeniu ministra finansów z dnia 11 grudnia 2000 r. listy szkodliwych systemów podatkowych (DzU nr 115, poz. 1203).    Poza działaniami o charakterze prawnym podejmowane są inne działania ułatwiające organom podatkowym rozpoznawanie transakcji ˝dotkniętych˝ cenami transferowymi oraz szacowanie dochodów, do których w szczególności zaliczyć należy szkolenia przedstawicieli tych organów i inne formy upowszechniania wiedzy w zakresie cen transferowych, a także międzynarodową wymianę informacji podatkowej. Należy w tym miejscu wspomnieć, że szacowanie cen transferowych i dochodów nie jest zadaniem prostym, wymaga specjalistycznej wiedzy z zakresu analizy finansowej, a postępowanie podatkowe w bardziej złożonych przypadkach trwa częstokroć miesiące lub lata.    Uwzględniając więc powyższe, stwierdzić należy, iż polskiej administracji podatkowej znana jest waga problematyki stosowania przez podatników cen transferowych i administracja ta na miarę swojego doświadczenia i możliwości podejmuje wszelkie działania mające za zadanie ograniczyć to zjawisko.    Odnosząc się zaś do pytania o skalę tego zjawiska, uprzejmie wyjaśniam, że w żadnym z krajów należących do OECD, w tym i w Polsce, nie były dokonywane szacunki skali stosowania cen transferowych przez podatników i zaniżania z tego tytułu należności podatkowych. Dane uzyskiwane w wyniku kontroli skarbowych są bowiem zbyt fragmentaryczne, aby na ich podstawie dokonywać takich szacunków, choć można stwierdzić, że są to kwoty niewątpliwie bardzo znaczące dla budżetu każdego państwa.    Przedstawiając powyższe, wyrażam nadzieję, że przekazane wyjaśnienia przyjmie pan poseł do aprobującej wiadomości.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 5 kwietnia 2001 r.